တၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအစိအကမီၤ
လၢ လိၣ်ရဲၤတၤ (Loretta) အဂီၢ်, တၢ်လၢာ်ဘူၣ်လၢာ်စ့ၤ ကျိၣ်စ့ဒီလၣ်တကယၤန့ၣ် တၢ်လၢာ်အါဒိၣ်န့ၢ်ဒံး ညီနုာ်အဘၣ်ဟ့ၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲစံးဘၣ်အဖိခွါလၢ “ဘၣ်ဆၣ်, ယွၤကကတဲာ်ကတီၤန့ၢ်ပှၤတၢ်” န့ၣ်လီၤ. ဖဲမုၢ်တနံၤအံၤ တသီဃီန့ၣ်, ဒိးန့ၢ်ဝဲ လံာ်တၢ်ကစီၣ်, လၢအပုၢ်ဒ့ခွါအသဒါအအိၣ်, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, “လိၣ်ရဲၤတၤဧၢ, မ့ၢ်လၢနဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါယၤ ထီဘိအဃိ, ယအဲၣ်ဒိးစံးဘျုးနၤန့ၣ်လီၤ. လၢနလီလံာ်ပရၢအပူၤန့ၣ် ယဆှၢလီၤန့ၢ်နၤ တၢ်တမံၤ” န့ၣ်လီၤ. ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤအကတီၢ်, လၢအလံာ်ပရၢအပူၤန့ၣ် ထံၣ်ဝဲဒၣ် စ့ဒီလၣ် တကယၤ, တၢ်ဟ့ၣ်လံာ်က့ဖိတဘ့ၣ်လၢ အပုၢ်ဒ့ခွါ ဆှၢလီၤန့ၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်လီၤလး တမံၤဧါ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, လၢပှၤတနီၤအဂီၢ်, တမ့ၢ်တၢ်လီၤလးဘၣ်. မ့မ့ၢ်လၢ လိၣ်ရဲၤတၤ အဂီၢ်န့ၣ်ဒီး, “တၢ်ဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤ”န့ၣ် ကမ့ၢ်ဝဲ ဒ်တၢ်လီၤလိၢ်လီၤလးန့ၣ်လီၤ. ထီဘိန့ၣ်
မုၢ်လၢ်ဝဲဒၣ် ကစၢ်ယွၤ, လၢအမူဝဲတဂၤ ကကတဲာ်ကတီၤန့ၢ်တၢ်လၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လိၣ်ရဲၤတၤ အတၢ်ထံၣ်န့ၣ် ဆဲးကပီၤဖျါထီၣ် တၢ်မၤလိတမံၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဂဲၤဆၢထၢၣ်သမူထီၣ်က့ၤအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ. မုၢ်အိၣ်ဘှံးနံၤဝံၤအလီၢ်ခံ, ပှၤပိာ်မုၣ် သၢဂၤ ဟံးန့ၢ်တၢ်နၢမူ,…
တၢ်မၤယွၤအတၢ်လၢတၢ်အဲၣ်အပူၤ
လၢစံာ်ပျီ, ဒီးလၢစဲးဖီကဟၣ်တၢ်မၤလီၢ်န့ၣ် ယပၢ်မ့ၢ် ပှၤဖံးတၢ်မၤတၢ်ဆူၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, ယပၢ်န့ၣ် တမ့ၢ် ပှၤတ့တၢ်ဘှီတၢ်သ့စဲၣ်နီၤတဂၤဘၣ်. ဖဲပသိလ့ၣ်ထူစံာ်, (မ့) ဖၣ်ကွာ်ဘျၢၣ်, (မ့) ထံပီၤကျိၤတဖၣ် မ့ၢ်ဟးဂီၤဝဲတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ် ပှၤလၢပဟံၣ်ဃၢၤ (မ့) တံၤသကိးတဂၤဂၤ ဘၣ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤတၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်အဘူးအလဲလၢအဝဲသ့ၣ် ကြၢးဒိးန့ၢ်ဝဲအသိး, ယပၢ်ဟ့ၣ်ဝဲတန့ၢ်န့ၣ် သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လဲာ်, ဟ့ၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်, အဝဲသ့ၣ်တတူၢ်လိာ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်. မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ် အဲၣ်မၤစၢၤတၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ. ယပၢ်စံးဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “တၢ်ဘျုးဒိၣ်မး, တုၤနဒိးန့ၢ်အဘူးအလဲဂ့ၤန့ၢ်အါန့ၢ်အန့ၣ်တစု” န့ၣ်လီၤ. တုၤခဲကနံၣ်အံၤဒၣ်လဲာ်, ယပၢ် အတၢ်ကတိၤအခီပညီမနုၤလဲၣ်န့ၣ် ယတနၢ်ပၢၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်. တၢ်ဆၢကတီၢ်, လၢခံအကတီၢ်တဘျီဘျီန့ၣ် ယပၢ်, (မ့) ပှၤအဂၤတဂၤဂၤ ကမၤန့ၢ်တၢ်လၢ အဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးတဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအဲၣ်ဘၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးအဃိ, မၤဝဲတၢ်ခ့တၢ်ပှၤအတၢ်မၤလၢ ပှၤဂုၤပှၤဂၤအဂီၢ်, ဒီးမုၢ်တနံၤန့ၣ် ကဒိးန့ၢ်ဘၣ် ခိၣ်ဖးန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်, ကမ့ၢ်ဒ် “တုၤနဒိးန့ၢ်အဘူးအလဲဂ့ၤန့ၣ်အါန့ၢ်အန့ၣ်တစု” န့ၣ်လီၤ. ပှၤလၢအပိာ်အခံတဖၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးစံးဘၣ်တဲဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ “ပာ်ဖှိၣ်သုတၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်လၢမူခိၣ်” (မး ၆:၂၀)…
ဘၣ်မနုၤအဃိ မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤန့ၣ်လဲၣ်
မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ (Good Friday) စံးတၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၤအိၣ်မနုၤတမံၤလဲၣ်. ဘၣ်မနုၤအဃိ, တၢ်တကိးအီၤ မုၢ်နံၤလၢအအၢ, (မ့) တၢ်သူၣ်အုးသးအုး အမုၢ်နံၤန့ၣ်လဲၣ်. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, တမ့ၢ်ဝဲဒၣ် မူးသးဖှံအမုၢ်နံၤတနံၤဘၣ်. မ့မ့ၢ်မုၢ်နံၤတနံၤလၢ တၢ်ကွၢ်ထံ ဆိကမိၣ်က့ၤ တၢ်သူၣ်အုးသးအုးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တဘျီဘျီန့ၣ် မုၢ်နံၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ မုၢ်ဖီဖးစီဆှံ (Holy Firday) န့ၣ်လီၤ. လၢကီၢ်ကၠၢမနံၣ် (Germany) န့ၣ်, တၢ်ကိးအီၤလၢ ခၣ်ဖရဲတး(က) (Karfreitag), (မ့) “တၢ်သူၣ်အုးသးအုး မုၢ်ဖီဖး” (Sorrowful Friday) န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ဒ်သိးအံၤန့ၣ်ဒီး, တၢ်ကိးအီၤ “မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ” အထူသနူန့ၣ် မ့ၢ်ပဒိးန့ၢ်အီၤဖဲလဲၣ်. ပှၤတနီၤနီၤ နာ်ဝဲဒၣ်လၢ “မုၢ်ဖီဖးလၢအဂ့ၤ” န့ၣ် ဟဲလီၤဝဲဒၣ် လၢပျၢၤ “ကစၢ်ယွၤ အမုၢ်ဖီဖး” (God's Friday) အထူသနူ သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.
မံၤအံၤအထူအထံး ကမ့ၢ်ဝဲဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, မုၢ်ဖီဖးအနံၤလၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သံဝဲန့ၣ် ပှၤကိးအီၤလၢ…
တၢ်ကဟုကယာ်, ဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ဘူၣ်စီဆှံ
ဖဲယစုဒုၣ်အဃံကၢ်အကတီၢ်, ယတံၤသကိး ရဲး(စ) (Rex) ဆှၢလီၤန့ၢ်ယၤ တၢ်ကဟုကယာ် အတလါအဘိၣ်ဖိတဖျၢၣ်, လၢအပူၤန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ချီထံ လၢတၢ်မၤလီၤသကၤ,ဃုာ်ဒီးနီၣ်တၢၤစ့ဃံလၤတဘိအဃိ, ကဲထီၣ် တၢ်ကမၢကမၣ်လၢယဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်မၤန့ၣ် ထိးဘၣ်ယသးဒိၣ်မးအဃိ, ယအီတၢ်ချီထံလၢာ်တ့ၢ်ဝဲဒၣ်လဲာ်, ယဟံးဃာ်ပၢၤဃာ် နီၣ်တၢၤစ့ဖိအံၤန့ၣ်လီၤ. ယစုဒုၣ်ဘျါဂ့ၤထီၣ်က့ၤ, ဒီးယတံၤသကိး ရဲး(စ) တဂၤ လဲၤပူၤကွံာ်တ့ၢ်လံဟီၣ်ခိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, အတၢ်ဒုးနဲၣ်တၢ်အဲၣ်အံၤ ပာ်ဖျါထီၣ် ယွၤအတၢ်အဲၣ် လၢယဂီၢ်အဖၢမုၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲယဖီၣ်ထီၣ် နီၣ်တၢၤစ့ဖိတဘျီလၢ်လၢ်န့ၣ်, ယစံးဘျုးယွၤအတၢ်အဲၣ်လၢယဂီၢ်, ခီဖျိယတံၤသကိးအဃိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ အတၢ်အဲၣ်လၢ တၢ်ထိၣ်သတြီၤအီၤ တန့ၢ်တသ့အဂီၢ်, ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟ့ၣ်လီၤပှၤ တၢ်သ့ၣ်နီၣ်ဘူၣ်စီဆှံ, (လူၤ ၂၂:၁၉), တၢ်ဟ့ၣ်လၢ ပထံၣ်န့ၢ် ပလၢၢ်အီၤသ့န့ၣ်လီၤ. ပှၤတၢ်မၢဖိ စီၤပီလူး ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤ ပှၤကရံၣ်သူးဖိတဖၣ်လၢ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး ဟံးန့ၢ်ကိၣ်ဒီးစိၢ်ဘျဲးဝဲ, ဒီးစံးဝဲဒၣ်, “အအံၤမ့ၢ်ယနီၢ်ခိလၢ သုဂီၢ်လီၤ. မၤတၢ်အံၤလၢတၢ်သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤယၤအဂီၢ်” (၁ ကရံၣ် ၁၁:၂၄) န့ၣ်လီၤ. ဝံၤန့ၣ်ဒီး, ကစၢ်ခရံာ် “ဟံးန့ၢ်လီခီဒီးစံးဝဲဒၣ်, လီခီအံၤမ့ၢ်…
တၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝးနီၢ်နီၢ်
လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်, တၢ်ထံၣ်သံကွၢ်အကတီၢ်, ပှၤသံကွၢ် ခဲရိၣ် (Carol) တဘျီဘၣ်တဘျီလၢ “ဘၣ်မနုၤအဃိ နဟးထီၣ်လၢ အပူၤကွံာ် နတၢ်ဖံးတၢ်မၤလဲၣ်” န့ၣ်လီၤ. ခဲရိၣ်ဒီးအပူၤကွံာ်အတၢ်မၤကစၢ်အဘၢၣ်စၢၤ, တၢ်ဂံာ်ဂူာ်လိာ်သးအိၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ် ပှၤထံၣ်လိာ်သံကွၢ်တၢ်တဂၤအံၤ သ့ၣ်ညါဝဲအဃိ, အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်မၤအကျိၤအကျဲတဖၣ် လီၤဆီလိာ်အသး” န့ၣ် ခဲရိၣ် အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်ဝဲ ဘၣ်ဆၣ်, တၢ်တကြၢးစံးကတိၤအၢသီ အတၢ်မၤကစၢ်အဂ့ၢ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအဝဲနာ်ဝဲဒၣ်အဃိ, အတၢ်ထံၣ် ဘၣ်ဃးဒီးအပူၤကွံာ်အတၢ်မၤကစၢ်တဂၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ခဲရိၣ် တအဲၣ်ဒိး တဲဖျါထီၣ်ဝဲဘၣ်. ဖဲ ခဲရိၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤဝံၤအလီၢ်ခံ, ပှၤကိးတၢ်မၤတဖၣ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ခဲရိၣ် အတၢ်စံးဆၢအဂ့ၢ်န့ၣ် အတၢ်မၤကစၢ်အသီ စံးဘၣ်အီၤလၢ “ပပာ်ဒိၣ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤ နတၢ်အိၣ်မူသကဲာ်ပဝးန့ၣ်လီၤ. နတၢ်မၤကစၢ်အဂ့ၢ်, ဒီးလၢခံ ပဂ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ပတအဲၣ်ဒိးလၢ နကစံးကတိၤအၢသီအီၤဘၣ်” န့ၣ်လီၤ.
ဒ်အမ့ၢ်, ပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤသီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူး သီသီတဂၤအသိး, ကအိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤဝဲဒၣ်နီၢ်နီၢ် “လၢတၢ်ယူးယီၣ်ပာ်ကဲယွၤ,” ဒီးလၢကျိၤကျဲ “အဂ့ၤအဘၣ်” အဂီၢ်, ခဲရိၣ် ဆိကမိၣ်ဝဲထီဘိန့ၣ်လီၤ. တၢ်စံးဆၢန့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်ယိယိဖိ,…